Hanseatisches Oberlandesgericht Hamburg 11. Zivilsenat, 2018-03-12, 11 U 98/17

11 U 98/17Tribunal supérieur / Civil Chamber 1112 mars 2018

Regest

1. Eine Ausnahme von der Rechtsprechung des Bundesgerichtshofs zum Wiederaufleben der Kommanditistenhaftung nach § 172 Abs. 4 HGB zu Lasten derjenigen Banken, die einen Immobilienfonds in der Rechtsform einer PublikumsKG mitfinanzieren, ist nicht geboten.(Rn.5) 2. Es ist angesichts der mehrfachen Erwähnung von § 172 Abs. 4 HGB und der weiteren Ausführungen im Prospekt zu Struktur und Konzeption der Beteiligung kein expliziter Hinweis im Prospekt erforderlich, dass die Haftung des Kommanditisten insbesondere dann auch wieder auflebt, wenn es zu den im Prospekt angekündigten und gerade erstrebten Verlusten durch Inanspruchnahme von Sonderabschreibungen kommt (vgl. BGH, Urteil vom 18. Februar 2016, III ZR 14/15).(Rn.6) Verfahrensgang vorgehend LG Hamburg 1. Zivilkammer, 5. Mai 2017, 301 O 322/15, Urteil

Texte intégral

Hanseatisches Oberlandesgericht Hamburg 11. Zivilsenat — 11 U 98/17 — Beschluss

Entscheidungsdatum: 2018-03-12

Aktenzeichen: 11 U 98/17

ECLI: ECLI:DE:LGHH:2018:0312.11U98.17.00

Dokumenttyp: Beschluss

Normen: § 172 Abs 4 HGB, § 522 Abs 2 ZPO

Orientierungssatz

  1. Eine Ausnahme von der Rechtsprechung des Bundesgerichtshofs zum Wiederaufleben der Kommanditistenhaftung nach § 172 Abs. 4 HGB zu Lasten derjenigen Banken, die einen Immobilienfonds in der Rechtsform einer PublikumsKG mitfinanzieren, ist nicht geboten.(Rn.5)

  2. Es ist angesichts der mehrfachen Erwähnung von § 172 Abs. 4 HGB und der weiteren Ausführungen im Prospekt zu Struktur und Konzeption der Beteiligung kein expliziter Hinweis im Prospekt erforderlich, dass die Haftung des Kommanditisten insbesondere dann auch wieder auflebt, wenn es zu den im Prospekt angekündigten und gerade erstrebten Verlusten durch Inanspruchnahme von Sonderabschreibungen kommt (vgl. BGH, Urteil vom 18. Februar 2016, III ZR 14/15).(Rn.6)

Verfahrensgang

vorgehend LG Hamburg 1. Zivilkammer, 5. Mai 2017, 301 O 322/15, Urteil

Tenor

Die Berufung der Kläger zu 390) gegen das Urteil des Landgerichts Hamburg, Zivilkammer 1, vom 05. Mai 2017 - 301 O 322/15 - wird zurückgewiesen.

Die übrigen, am Berufungsverfahren beteiligten Kläger werden des Rechtsmittels der Berufung für verlustig erklärt.

Die Kosten des Berufungsverfahrens haben die Kläger wie folgt zu tragen:

Kläger/Klägerin zu1):0,73%
Kläger/Klägerin zu2):0,75%
Kläger/Klägerin zu3):0,09%
Kläger/Klägerin zu4):0,23%
Kläger/Klägerin zu5):0,72%
Kläger/Klägerin zu6):0,37%
Kläger/Klägerin zu7):0,38%
Kläger/Klägerin zu13):0,38%
Kläger/Klägerin zu14):0,53%
Kläger/Klägerin zu15):0,75%
Kläger/Klägerin zu16):0,38%
Kläger/Klägerin zu17):0,38%
Kläger/Klägerin zu18):0,19%
Kläger/Klägerin zu20):0,37%
Kläger/Klägerin zu21):0,21%
Kläger/Klägerin zu24):0,19%
Kläger/Klägerin zu25):0,75%
Kläger/Klägerin zu26):0,75%
Kläger/Klägerin zu32):0,38%
Kläger/Klägerin zu33):0,23%
Kläger/Klägerin zu34):0,75%
Kläger/Klägerin zu36):0,30%
Kläger/Klägerin zu40):0,29%
Kläger/Klägerin zu41):0,32%
Kläger/Klägerin zu43):0,75%
Kläger/Klägerin zu44):0,75%
Kläger/Klägerin zu47):2,02%
Kläger/Klägerin zu49):0,75%
Kläger/Klägerin zu50):0,45%
Kläger/Klägerin zu52):0,19%
Kläger/Klägerin zu53):0,23%
Kläger/Klägerin zu54):0,19%
Kläger/Klägerin zu55):0,23%
Kläger/Klägerin zu56):0,75%
Kläger/Klägerin zu57):0,38%
Kläger/Klägerin zu59):0,75%
Kläger/Klägerin zu61):0,26%
Kläger/Klägerin zu62):0,37%
Kläger/Klägerin zu63):0,37%
Kläger/Klägerin zu64):0,23%
Kläger/Klägerin zu69):0,18%
Kläger/Klägerin zu71):0,30%
Kläger/Klägerin zu72):0,19%
Kläger/Klägerin zu73):0,38%
Kläger/Klägerin zu74):0,26%
Kläger/Klägerin zu75):0,45%
Kläger/Klägerin zu76):0,23%
Kläger/Klägerin zu77):0,19%
Kläger/Klägerin zu78):0,19%
Kläger/Klägerin zu79):0,22%
Kläger/Klägerin zu82):0,38%
Kläger/Klägerin zu84):0,22%
Kläger/Klägerin zu87):0,49%
Kläger/Klägerin zu88):0,75%
Kläger/Klägerin zu89):0,45%
Kläger/Klägerin zu90):0,23%
Kläger/Klägerin zu92):0,19%
Kläger/Klägerin zu93):0,38%
Kläger/Klägerin zu94):0,38%
Kläger/Klägerin zu96):1,05%
Kläger/Klägerin zu97):0,53%
Kläger/Klägerin zu99):0,38%
Kläger/Klägerin zu100):0,38%
Kläger/Klägerin zu103):0,19%
Kläger/Klägerin zu104):0,22%
Kläger/Klägerin zu105):0,38%
Kläger/Klägerin zu106):0,94%
Kläger/Klägerin zu107):0,19%
Kläger/Klägerin zu108):0,45%
Kläger/Klägerin zu112):0,30%
Kläger/Klägerin zu113):0,23%
Kläger/Klägerin zu114):0,19%
Kläger/Klägerin zu115):0,23%
Kläger/Klägerin zu116):0,22%
Kläger/Klägerin zu117):0,45%
Kläger/Klägerin zu120):0,19%
Kläger/Klägerin zu121):0,26%
Kläger/Klägerin zu125):1,13%
Kläger/Klägerin zu128):0,38%
Kläger/Klägerin zu129):0,35%
Kläger/Klägerin zu131):0,75%
Kläger/Klägerin zu132):0,53%
Kläger/Klägerin zu133):0,20%
Kläger/Klägerin zu139):0,37%
Kläger/Klägerin zu142):0,18%
Kläger/Klägerin zu143):0,75%
Kläger/Klägerin zu146):0,23%
Kläger/Klägerin zu147):0,38%
Kläger/Klägerin zu150):0,45%
Kläger/Klägerin zu151):0,50%
Kläger/Klägerin zu152):0,19%
Kläger/Klägerin zu154):0,38%
Kläger/Klägerin zu158):0,19%
Kläger/Klägerin zu159):0,19%
Kläger/Klägerin zu160):0,38%
Kläger/Klägerin zu161):0,38%
Kläger/Klägerin zu166):0,38%
Kläger/Klägerin zu168):0,52%
Kläger/Klägerin zu169):0,23%
Kläger/Klägerin zu172):0,60%
Kläger/Klägerin zu174):0,38%
Kläger/Klägerin zu175):0,23%
Kläger/Klägerin zu177):0,30%
Kläger/Klägerin zu178):0,38%
Kläger/Klägerin zu180):0,23%
Kläger/Klägerin zu182):0,30%
Kläger/Klägerin zu186):0,41%
Kläger/Klägerin zu188):0,38%
Kläger/Klägerin zu190):0,30%
Kläger/Klägerin zu191):0,19%
Kläger/Klägerin zu194):0,60%
Kläger/Klägerin zu196):0,19%
Kläger/Klägerin zu197):0,53%
Kläger/Klägerin zu198):0,68%
Kläger/Klägerin zu200):0,38%
Kläger/Klägerin zu201):0,38%
Kläger/Klägerin zu202):0,26%
Kläger/Klägerin zu203):1,13%
Kläger/Klägerin zu204):0,45%
Kläger/Klägerin zu206):0,19%
Kläger/Klägerin zu210):0,18%
Kläger/Klägerin zu213):0,20%
Kläger/Klägerin zu214):0,20%
Kläger/Klägerin zu215):0,73%
Kläger/Klägerin zu219):0,38%
Kläger/Klägerin zu227):0,26%
Kläger/Klägerin zu228):0,34%
Kläger/Klägerin zu230):0,30%
Kläger/Klägerin zu231):0,23%
Kläger/Klägerin zu232):0,23%
Kläger/Klägerin zu235):1,13%
Kläger/Klägerin zu236):1,13%
Kläger/Klägerin zu238):0,30%
Kläger/Klägerin zu239):0,53%
Kläger/Klägerin zu240):0,30%
Kläger/Klägerin zu241):0,19%
Kläger/Klägerin zu242):0,37%
Kläger/Klägerin zu244):0,23%
Kläger/Klägerin zu245):0,19%
Kläger/Klägerin zu246):0,18%
Kläger/Klägerin zu247):0,30%
Kläger/Klägerin zu248):0,38%
Kläger/Klägerin zu250):0,30%
Kläger/Klägerin zu254):0,74%
Kläger/Klägerin zu255):0,60%
Kläger/Klägerin zu257):1,45%
Kläger/Klägerin zu258):0,19%
Kläger/Klägerin zu259):0,60%
Kläger/Klägerin zu260):0,38%
Kläger/Klägerin zu265):0,19%
Kläger/Klägerin zu266):0,38%
Kläger/Klägerin zu267):0,26%
Kläger/Klägerin zu268):0,23%
Kläger/Klägerin zu269):0,30%
Kläger/Klägerin zu270):0,45%
Kläger/Klägerin zu271):0,19%
Kläger/Klägerin zu272):0,56%
Kläger/Klägerin zu273):0,19%
Kläger/Klägerin zu274):0,19%
Kläger/Klägerin zu275):0,19%
Kläger/Klägerin zu276):1,13%
Kläger/Klägerin zu279):0,23%
Kläger/Klägerin zu280):0,75%
Kläger/Klägerin zu281):0,38%
Kläger/Klägerin zu282):0,30%
Kläger/Klägerin zu283):0,75%
Kläger/Klägerin zu284):0,38%
Kläger/Klägerin zu285):0,45%
Kläger/Klägerin zu286):0,45%
Kläger/Klägerin zu287):1,49%
Kläger/Klägerin zu289):0,38%
Kläger/Klägerin zu291):0,38%
Kläger/Klägerin zu292):0,23%
Kläger/Klägerin zu293):0,23%
Kläger/Klägerin zu294):0,75%
Kläger/Klägerin zu296):0,38%
Kläger/Klägerin zu297):0,38%
Kläger/Klägerin zu298):0,38%
Kläger/Klägerin zu299):0,38%
Kläger/Klägerin zu300):0,19%
Kläger/Klägerin zu303):0,38%
Kläger/Klägerin zu304):0,45%
Kläger/Klägerin zu305):0,38%
Kläger/Klägerin zu306):0,30%
Kläger/Klägerin zu307):0,19%
Kläger/Klägerin zu308):0,75%
Kläger/Klägerin zu310):0,23%
Kläger/Klägerin zu311):0,19%
Kläger/Klägerin zu315):0,72%
Kläger/Klägerin zu317):0,38%
Kläger/Klägerin zu319):0,23%
Kläger/Klägerin zu320):0,38%
Kläger/Klägerin zu321):0,22%
Kläger/Klägerin zu326):0,75%
Kläger/Klägerin zu327):0,30%
Kläger/Klägerin zu329):0,36%
Kläger/Klägerin zu331):0,56%
Kläger/Klägerin zu332):0,18%
Kläger/Klägerin zu333):0,18%
Kläger/Klägerin zu338):0,38%
Kläger/Klägerin zu343):0,74%
Kläger/Klägerin zu344):0,45%
Kläger/Klägerin zu347):0,19%
Kläger/Klägerin zu348):0,19%
Kläger/Klägerin zu350):0,22%
Kläger/Klägerin zu354):1,10%
Kläger/Klägerin zu355):0,43%
Kläger/Klägerin zu356):0,45%
Kläger/Klägerin zu357):0,23%
Kläger/Klägerin zu358):0,72%
Kläger/Klägerin zu359):0,19%
Kläger/Klägerin zu360):0,29%
Kläger/Klägerin zu361):0,23%
Kläger/Klägerin zu363):0,53%
Kläger/Klägerin zu364):0,23%
Kläger/Klägerin zu366):0,30%
Kläger/Klägerin zu368):0,58%
Kläger/Klägerin zu369):0,38%
Kläger/Klägerin zu370):0,19%
Kläger/Klägerin zu373):0,38%
Kläger/Klägerin zu377):0,22%
Kläger/Klägerin zu378):0,19%
Kläger/Klägerin zu381):0,38%
Kläger/Klägerin zu382):0,75%
Kläger/Klägerin zu383):0,75%
Kläger/Klägerin zu384):0,19%
Kläger/Klägerin zu386):0,38%
Kläger/Klägerin zu388):0,45%
Kläger/Klägerin zu390):0,19%
Kläger/Klägerin zu392):0,38%
Kläger/Klägerin zu393):0,75%
Kläger/Klägerin zu394):0,23%
Kläger/Klägerin zu395):0,28%
Kläger/Klägerin zu396):0,45%
Kläger/Klägerin zu397):0,90%
Kläger/Klägerin zu398):0,38%
Kläger/Klägerin zu399):0,30%
Kläger/Klägerin zu401):0,02%
Kläger/Klägerin zu402):0,45%
Kläger/Klägerin zu403):0,45%
Kläger/Klägerin zu404):0,19%
Kläger/Klägerin zu405):0,19%
Kläger/Klägerin zu409):0,37%
Kläger/Klägerin zu410):0,51%
Kläger/Klägerin zu413):0,15%

Soweit unter einer laufenden Nummer mehrere Personen aufgeführt sind, werden diese jeweils untereinander als Gesamtschuldner verurteilt.

Das Urteil sowie das angefochtene Urteil sind vorläufig vollstreckbar.

Der Streitwert für das Berufungsverfahren wird auf 1.831.981,78 € festgesetzt.

Gründe

1 Die zulässige Berufung der Kläger zu 390 ist gemäß § 522 Abs. 2 Satz 1 ZPO durch Beschluss zurückzuweisen, da die Berufung nach einstimmiger Überzeugung des Senats offensichtlich keine Aussicht auf Erfolg hat, die Rechtssache keine grundsätzliche Bedeutung hat, die Fortbildung des Rechts oder die Sicherung einer einheitlichen Rechtsprechung eine Entscheidung des Berufungsgerichts durch Urteil nicht erfordern und eine mündliche Verhandlung nicht geboten ist.

2 Eine grundsätzliche Bedeutung ist auch nicht aus der Tatsache abzuleiten, dass sich die von den Klägern aufgeworfene Rechtsfrage in einer Vielzahl von Fällen stellen könnte, denn die Rechtsfrage selbst lässt eine Entscheidung des Bundesgerichtshofs nicht geboten erscheinen.

3 Zu Recht und mit zutreffender Begründung hat das Landgericht die Kläger zu 390 auf die Widerklage des Beklagten zur Rückzahlung der erhaltenen Ausschüttungen in Höhe von 3.451,22 € verurteilt. Zur Begründung nimmt der Senat auf die Hinweisverfügung vom 18. Dezember 2017 Bezug. Die Ausführungen der Kläger in deren Schriftsatz vom 14. Februar 2018 rechtfertigen keine abweichende Beurteilung, denn sie erschöpfen sich in einer pauschalen Bezugnahme auf eine Stellungnahme des Klägervertreters in einem Parallelverfahren zum Aktenzeichen 11 U 228/16 und auf die Ausführungen in der mündlichen Verhandlung in einem weiteren Verfahren zum Aktenzeichen 11 U 18/17.

4 In dem Verfahren 11 U 228/16 hat der Senat im Hinblick auf die dort erfolgte Stellungnahme zu dem Hinweis des Senats, nach 522 Abs. 2 ZPO entscheiden zu wollen, folgendes ausgeführt:

5 „Von der Rechtsprechung des Bundesgerichtshofs zum Wiederaufleben der Haftung des Kommanditisten nach § 172 Abs. 4 HGB ist eine Ausnahme zu Lasten derjenigen Banken, die einen Immobilienfonds in der Rechtsform einer PublikumsKG mitfinanzieren, nicht geboten. Mit den von den Klägern aus den Darlehensverträgen zitierten Passagen bringen die Banken gegenüber der Fondsgesellschaft nicht zum Ausdruck, dass, wenn die Ausschüttungen sich an den zur Verfügung stehenden Überschüssen orientieren und die Liquiditätsreserve nur prospektgemäß Verwendung finde, solche Ausschüttungen nicht zurückgezahlt werden müssten. Vielmehr ist Hintergrund einer solchen Regelung das Interesse der Bank daran, dass die erwirtschaftete Liquidität jedenfalls zu einem Teil in der Gesellschaft verbleibt, damit vor allem die Zins- und Tilgungsleistungen auf die vereinbarten Kredite fristgerecht erbracht werden können.

6 Auch die Ausführungen der Kläger zum Verständnis einiger Passagen des Prospektes und des Gesellschaftsvertrages vermögen eine Entscheidung zugunsten der Kläger nicht zu rechtfertigen. Soweit sie darauf abstellen, für einen durchschnittlichen, nicht juristisch vorgebildeten Leser lasse sich aus dem Prospekt nicht ersehen, dass Ausschüttungen auch in den Fällen zurückzuzahlen seien, in denen die Verluste allein auf Abschreibungen beruhten, ist darauf hinzuweisen, dass zum einen auf einen durchschnittlich gebildeten, aber auch gehörig aufmerksamen und verständigen Anleger abzustellen ist (dazu BGH, Urteil vom 18.02.2016, III ZR 14/15, juris Rn. 21) und sich zum anderen bei einer Gesamtbetrachtung dem Prospektinhalt entnehmen lässt, dass der Anleger Ausschüttungen bis zur Höhe seiner Hafteinlage eventuell wieder zurückzahlen muss.(...) Ein expliziter Hinweis im Prospekt, wonach die Haftung des Kommanditisten insbesondere dann auch wieder auflebt, wenn es zu den im Prospekt angekündigten und gerade erstrebten Verlusten durch Inanspruchnahme von Sonderabschreibungen kommt, ist angesichts der mehrfachen Erwähnung von § 174 Abs. 4 HGB und der weiteren Ausführungen im Prospekt zu Struktur und Konzeption der Beteiligung nicht erforderlich (so auch der BGH, Urteil vom 18.02.2016, III ZR 14/15, juris Rn. 21 m.w.Nachw.), zumal von einem interessierten Anleger zu erwarten ist, dass er den Prospekt hinsichtlich der steuer- und haftungsrechtlichen Auswirkungen der Ausschüttungen und des Umfangs der Haftung des Kommanditisten ebenso sorgfältig zur Kenntnis nimmt wie den Inhalt des Gesellschaftsvertrages und gegebenenfalls von sich aus Nachfragen stellt (vgl. BGH, Urteil vom 18.02.2016, III ZR 14/15, juris Rn. 22).“

7 Entsprechendes gilt auch für den vorliegend zu entscheidenden Fall.

8 Die Nebenentscheidungen beruhen auf §§ 516 Abs. 3, 100 Abs. 1 ZPO, soweit die Berufungen zurückgenommen worden sind, im Übrigen auf §§ 97 Abs. 1, 708 Nr. 10, 711, 713 ZPO.

9 Beschluss vom 27.03.2018

10 1. Die im Beschluss des Senats vom 12.03.2018 enthaltene Kostenentscheidung wird von Amts wegen wie folgt geändert:

11 Die Kosten des Berufungsverfahrens haben die Kläger wie folgt zu tragen:

12 | | | | | | | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Kläger/Klägerin zu | 1 | ): | 0,73 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 2 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 3 | ): | 0,09 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 4 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 5 | ): | 0,72 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 6 | ): | 0,37 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 7 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 13 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 14 | ): | 0,53 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 15 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 16 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 17 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 18 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 20 | ): | 0,37 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 21 | ): | 0,21 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 24 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 25 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 26 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 32 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 33 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 34 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 36 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 40 | ): | 0,29 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 41 | ): | 0,32 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 43 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 44 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 47 | ): | 2,03 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 49 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 50 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 52 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 53 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 54 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 55 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 56 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 57 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 59 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 61 | ): | 0,26 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 62 | ): | 0,37 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 63 | ): | 0,37 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 64 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 69 | ): | 0,18 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 71 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 72 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 73 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 74 | ): | 0,26 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 75 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 76 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 77 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 78 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 79 | ): | 0,22 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 82 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 84 | ): | 0,22 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 87 | ): | 0,49 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 88 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 89 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 90 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 92 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 93 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 94 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 96 | ): | 1,06 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 97 | ): | 0,53 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 99 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 100 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 103 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 104 | ): | 0,22 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 105 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 106 | ): | 0,94 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 107 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 108 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 112 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 113 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 114 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 115 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 116 | ): | 0,22 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 117 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 120 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 121 | ): | 0,26 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 125 | ): | 1,13 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 128 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 129 | ): | 0,35 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 131 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 132 | ): | 0,53 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 133 | ): | 0,20 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 139 | ): | 0,37 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 142 | ): | 0,18 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 143 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 146 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 147 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 150 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 151 | ): | 0,50 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 152 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 154 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 158 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 159 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 160 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 161 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 166 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 168 | ): | 0,52 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 169 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 172 | ): | 0,60 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 174 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 175 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 177 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 178 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 182 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 186 | ): | 0,42 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 188 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 190 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 191 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 194 | ): | 0,60 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 196 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 197 | ): | 0,53 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 198 | ): | 0,68 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 200 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 201 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 202 | ): | 0,26 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 203 | ): | 1,13 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 204 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 206 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 210 | ): | 0,18 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 213 | ): | 0,20 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 214 | ): | 0,20 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 215 | ): | 0,73 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 219 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 227 | ): | 0,26 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 228 | ): | 0,34 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 230 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 231 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 232 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 235 | ): | 1,13 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 236 | ): | 1,13 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 238 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 239 | ): | 0,53 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 240 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 241 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 242 | ): | 0,37 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 244 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 245 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 246 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 247 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 248 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 250 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 254 | ): | 0,75 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 255 | ): | 0,60 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 257 | ): | 1,46 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 258 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 259 | ): | 0,60 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 260 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 265 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 266 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 267 | ): | 0,26 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 268 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 269 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 270 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 271 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 272 | ): | 0,56 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 273 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 274 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 275 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 276 | ): | 1,13 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 279 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 280 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 281 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 282 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 283 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 284 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 285 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 286 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 287 | ): | 1,49 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 289 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 291 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 292 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 293 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 294 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 296 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 297 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 298 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 299 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 300 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 303 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 304 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 305 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 306 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 307 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 308 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 310 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 311 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 315 | ): | 0,72 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 317 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 319 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 320 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 321 | ): | 0,22 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 326 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 327 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 329 | ): | 0,36 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 331 | ): | 0,57 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 332 | ): | 0,18 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 333 | ): | 0,18 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 338 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 343 | ): | 0,74 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 344 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 347 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 348 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 350 | ): | 0,22 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 354 | ): | 1,10 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 355 | ): | 0,43 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 356 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 357 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 358 | ): | 0,72 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 359 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 360 | ): | 0,29 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 361 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 363 | ): | 0,53 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 364 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 366 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 368 | ): | 0,58 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 369 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 370 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 373 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 377 | ): | 0,22 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 378 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 381 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 382 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 383 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 384 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 386 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 388 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 390 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 392 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 393 | ): | 0,76 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 394 | ): | 0,23 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 395 | ): | 0,28 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 396 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 397 | ): | 0,90 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 398 | ): | 0,38 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 399 | ): | 0,30 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 401 | ): | 0,02 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 402 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 403 | ): | 0,45 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 404 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 405 | ): | 0,19 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 409 | ): | 0,37 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 410 | ): | 0,52 | % | | | Kläger/Klägerin zu | 413 | ): | 0,15 | % | |

13 2. Der Streitwert für das Berufungsverfahren wird in Abänderung des Beschlusses vom 12.03.2018 auf 1.827.842,76 € festgesetzt.

14 Gründe

15 Die Kostenentscheidung sowie die Festsetzung des zweitinstanzlichen Streitwertes sind gemäß § 319 ZPO von Amts wegen zu korrigieren, da der Senat in der ursprünglichen Kostenentscheidung auch den Kläger zu 180) mit Kosten belastet hat, obwohl dieser gar nicht am Berufungsverfahren beteiligt gewesen ist. Um den Wert der Beteiligung des Klägers zu 180) war auch der Streitwert für das Berufungsverfahren zu reduzieren.

Poursuivez vos recherches dans ChatGPT ou Claude

Connectez Omnilex pour rechercher dans le corpus juridique depuis votre assistant IA.